اکسپو جهانی از دیرباز در پیشبرد نوآوری های معماری، نمایش آخرین دستاورهای روز و گفتمان، از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است. بسیاری از بناهای تاریخی محبوب که امروز عمدتا نقش المان شهری را به عهده دارند، به منظور شرکت در نمایشگاه جهانی ساخته شده اند. برگزاری هر نمایشگاه در طول تاریخ، به عنوان فرصتی برای ارائه ایده های نو و آزمودن ایده های جسورانه معماران تلقی می شود.

اکسپو به معماران اجازه می دهد تا فارغ از محدودیت های معمول بر ایده های جدید تمرکز نمایند. بسیاری از شاهکارهای معماری دنیا، فقط و فقط برای بیان مفهومی درونی طراحی و ساخته شده اند. این مفهوم تا ابد در کالبد بنا باقی خواهد ماند و در برابر دیدگان مشتاق عموم، پایدار می ماند. برای اولین بار نمایشگاه صنعتی ۱۸۴۴ فرانسه، زمینه ساز برگزاری نمایشگاه جهانی (اکسپو) شد. از این رو فرانسه را خاستگاه اکسپو می نامند. این نمایشگاه هر پنج سال درگوشه ای از دنیا با رقابتی میان همه ی کشورها برگزار می شود. برگزاری اکسپو، سومین رویداد مهم دنیا پس از مسابقات جام جهانی و المپیک تلقی می شود.

در این مقاله به بررسی آثار شاخص به جای مانده از نمایشگاه جهانی در طول تاریخ بپردازیم.

اکسپوی ۱۸۵۱لندن

اولین اکسپوی بین المللی در سال ۱۸۵۱ در لندن افتتاح شد. در این نمایشگاه بیش از ۱۰۰۰۰۰ اشیا مختلف از جمله آخرین دستگاه پرس چاپ، واگن و سنگ های نادر دنیا به نمایش گذاشته شد.

نمایشگاه کریستال پالاس

سرجورج پاکستون طراح این پروژه (کریستال پالاس) با استفاده از فناوری جدید زمان خود موفق به ایجاد بنایی از شیشه و آهن در ابعاد گسترده و سازه ای نوین با دهنه های غیرمتداول آن زمان شد. پیش از کریستال پالاس، بنایی چنین مرتفع با دهانه های گسترده، جداره های شیشه ای و ستون هایی باریک از جنس فلز و سقف سبک بی سابقه بود. ساختمان این نمایشگاه، فضایی مطلوب برای فعالیت های نمایشگاهی به حساب می آمد. نمایشگاه کریستال پالاس در سال ۱۹۳۶ طی حادثه آتش سوزی، کاملا سوخت و از بین رفت اما این ساختمان به الگویی برای ساختمان های آینده تبدیل شد

اکسپو ۱۸۸۹پاریس

برج ایفل

برج ایفل، بازمانده نمایشگاه بین المللی جهانی ۱۸۸۹ فرانسه می ابشد که امروزه به نماد شهر پاریس و به عنوان جاذبه گردشگری این شهر تبدیل شده است. این نمایشگاه در صدمین سالگرد انقلاب فرانسه برگزار شد. برج ایفل، در زمان ساخت، مرتفع ترین ساختمان جهان به شمار می رفت. این برج برای نخستین بار بازدید از منظره شهر پاریس را برای عموم ممکن ساخت.

اگرچه این بنا در ابتدا به دلیل ارتفاع بسیار بلند و ساختار فلزی مورد تنفر پاریسی ها قرار گرفت اما در با گذشت زمان، به نمادی برای شهر پاریس و یکی از آثار برجسته معماری دنیا مبدل گشت.

نمایشگاه ماشین آلات پاریس، با طول ۱۱۱ متر، طولانی ترین سالن نمایش جهان بود که سازه ای فلزی داشت. معمار پروژه، فردیناند دوترت و مهندس سازه آن ویکتور کنتامین، ساختمانی مشابه کریستال پالاس را به مرحله اجرا درآوردند. قطعات این ساختمان در نمایشگاه ۱۹۰۰ مورد استفاده مجدد قرار گرفت اما ده سال بعد به منظور گسترش دید منظر خیابان شان دو مارس تخریب شد.